عکاسی از ماه گرفتگی ۵ مرداد ماه ۱۳۹۷

پس از ۶ ماه و در ۵ مرداد ماه ۱۳۹۷ بار دیگر ماه٬ با گذر از میان سایه ی زمین یک خسوف را شکل خواهد داد اما تفاوت این ماه گرفتگی با ماه گرفتگی قبلی در این است که در مرداد ماه ۹۷ تمامی مراحل گرفت در ایران قابل مشاهده خواهد بود.

در شکل زیر٬ نواحی مختلف زمین را به همراه درصد گرفت در هر منطقه مشاهده میکنید و مشاهده میگردد که ایران در منطقه ای است که تمامی مراحل گرفت قابل دیدن است.

گذرها و گرفت ها همواره برای من از جذاب ترین اتفاقات آسمان بوده اند چرا که اولا پدیده های نادری به حساب می آیند و از طرفی هیجان خاصی را در ثبت و رصد این گونه پدیده ها میتوان احساس کرد.

خسوف یا ماه گرفتگی زمانی اتفاق می افتد که ماه در سایه ی زمین که توسط خورشید ایجاد شده است٬ فرو رود و هر سه این اجسام در یک خط باشند.

از زمین شانس دیدن گرفت در باقی سیارات منظومه شمسی را نداریم اما به لطف ابزار و مدار گردهایی که بشر به دور دیگر سیارات منظومه شمسی فرستاده میتوان گرفت را در دیگر سیارات منظومه شمسی نیز رصد کرد.

.عکس زیر خورشید گرفتگی از دید کاوشگر کاسینی است که با قرار گرفتن زحل در مقابل خورشید ایجاد شده است

خورشید گرفتگی ها پدیده های به مراتب جذاب تر از ماه گرفتگی ها هستند اما به همان میزان که جذاب ترند٬ نادر تر نیز هستند.

اگر قصد سفر رفتن برای دیدن خورشید گرفتگی را نداشته باشید٬ باید ۱۶ سال دیگر تا اولین خورشید گرفتگی که در ایران اتفاق می افتد صبر کنید.

.در سال ۱۴۱۲ خورشیدی و دقیقا در ۳۰ اسفندماه یعنی لحظاتی قبل از تحویل سال جدید٬‌خورشید گرفتگی کلی رخ خواهد داد که سایه ی ماه از آفریقا٬ عربستان ٬ ایران و نواحی آسیای میانه عبور خواهد کرد

در خورشید گرفتگی ۱۴۱۲ خورشیدی٬ نوار سایه از بخش هایی از ایران نیز عبور میکند و جذاب ترین اتفاق نجومی سال را رقم خواهد زد.

.نقشه ی زیر نواحی از ایران را نشان میدهد که در خورشید گرفتگی ۱۴۱۲ سایه ی ماه از آنها عبور میکند

خسوف کامل ۵ مرداد ماه ۱۳۹۷ فرصت خوبی برای مشاهده و لذت بردن از حرکت سایه ی زمین بر روی ماه است. پدیده ای که به نام ماه گرفتگی یا خسوف میشناسیم و خوشبختانه امسال میتوان کل مدت زمان گرفت را در سرتاسر ایران رصد کرد.

ماه در ساعت ۹ و ۴۴ دقیقه و ۴۸ ثانیه ی ۵ مرداد ماه به وقت ایران وارد نیم سایه میشود و در هفدهمین ثانیه از بامداد شنبه ششم مرداد٬ ماه گرفتگی کلی آغاز میشود. رنگ ماه رفته رفته به سرخی میرود و در ساعت ۱۲ و ۵۱ دقیقه و ۴۵ ثانیه به اوج گرفت خودش میرسد.

پس از آن در ساعت ۱ و ۴۳ دقیقه و ۱۴ ثانیه بامداد گرفت کلی ماه پایان میابد و در ساعت ۳و ۵۸ دقیقه و ۴۲ ثانیه با خروج ماه از نیم سایه٬ ماه گرفتگی پایان میابد.

تنها مورد نگران کننده در مورد رویت و عکاسی از ماه گرفتگی مرداد ماه میزان ابری بودن هوا و نگرانی از میزان ابر موجود در آسمان است. خوشبختانه در این مورد نیز شانس با ما همراه بوده و تا امروز٬ پیش بینی ها نشان دهنده ی درصد پایین ابرهای موجود در آسمان ایران است. با توجه به شکل زیر میبینید که میزان پوشش ابر در سراسر آسمان ایران در روز گرفت٬ کمتر از ده درصد است

حالا که از بابت رویت کامل خسوف در ایران و همچنین میزان ابری بودن هوا خیالمان راحت شد٬ به سراغ روش های عکاسی از ماه گرفتگی ۵ مرداد ماه خواهیم رفت.

اطلاع از دوربین ها ٬ لنزها و فیلتر های مناسب عکاسی از ماه گرفتگی در ثبت یک عکس بدون نقص به ما کمک زیادی میکند.

چرا عکاسی از ماه گرفتگی سخت تر از عکاسی از ماه است؟

هنگام حضور ماه در آسمان و برای مثال مواقعی که ماه بدر در آسمان است٬ نور ماه در طول شب تقریبا ثابت است و اختلاف نور ماه بسیار اندک است اما در ماه گرفتگی و بسته به میزان تاریکی ماه٬ تغییرات نوری ماه بسیار زیاد است. هنگامی که ماه در بیشینه ی نورانیت است٬ نوردهی های کوتاه مدت به همراه عددهای ایزوی پایین استفاده میگردد اما هر چه ماه به اوج گرفتنش نزدیک تر میشود٬ نورانیت ماه کاهش میابد و نیاز به نوردهی های طولانی تر و ایزو های بالاتری دارد.

این موضوع را نیز فراموش نکنید که افزایش ایزو به قیمت افزایش نویز تصویر تمام میشود و از طرفی نوردهی بیش از حد به دلیل سرعت حرکت آسمان شب از دید ناظر زمینی٬ باعث کاهش شارپنس و حرکت ستاره ها و ماه میگردد.

دوربین :

در بین دوربین های مختلف اعم از دوربین های کامپکت٬ دوربین های بریج و دوربین های DSLRدو گزینه ی بریج و DSLRها گزینه های خوبی برای عکاسی از ماه گرفتگی هستند.

دوربین های بریج که در بازار ایران به نام سوپر زوم ها شناخته شده اند٬‌دوربین هایی هستند که قابلیت تعویض لنز ندارند اما قابلیت تنظیم دستی یا همان Manual  را دارند.

 این دوربین ها از آنجا که قابلیت تعویض لنز ندارند٬ سبک هستند و قابلیت حمل و نقل بهتری دارند اما در کنار جمع و جور بودن٬ اندازه ی سنسور کوچک و گستره ی دینامیکی پایین از محدودیت هایی است که در عکاسی آسمان شب بسیار حایز اهمیت است. اما از این دوربین ها و با استفاده از فواصل کانونی بالا میتوان در عکاسی از سطح ماه موفق بود. اگر قصد عکاسی از سطح ماه در زمان های مختلف ماه گرفتگی را دارید میتوانید بر روی این دوربین ها حساب باز کنید اما به دلیل گستره ی دینامیکی پایین این دوربین ها٬ معمولا در عکاسی نمای باز نجومی موفق نیستند.

عکس زیر نمونه ای از عکس هایی است که با استفاده از دوربین های سوپر زوم میتوان از سطح ماه گرفت ( عکس از Katherine J.Wu)

از دوربین های معروفی که در این رده در بازار موجود هستند٬ میتوان به Nikon Coolpix p900یا Canon SX60  اشاره کرد.

اگر قصد عکاسی میدان دید باز را از ماه دارید بهترین گزینه استفاده از دوربین های DSLR است. دوربین های DSLRدر کنار امکان تعویض لنز با هدف عکاسی از سوژه های مختلف٬ گستره ی دینامیکی بالایی دارند و این امکان را به ما میدهند تا نقط روشن و تاریک را بهتر در یک عکس ثبت کنیم.

در دنیای دوربین های DSLR میتوانید به سراغ دوربین های کراپ سنسور یا فول فریم بروید. دوربین های کراپ سنسور سایز سنسور کوچک تری دارند و ارزان قیمت تر هستند.

دوربین های دو رقمی کنون برای مثال Canon 80D٬ دوربین های سری 3xxx٬ 5xxxو 7xxxنیکون برای مثال Nikon D5500, Nikon D7200  از جمله دوربین های APS-C و دوربین های فول فریمی نظیر Nikon D610, Nikon D810, Canon 6D, Canon 6D mark 2, Canon 5D mark 3 و بسیاری از دوربین های دیگر از همین خانواده٬ دوربین های مناسبی برای عکاسی از ماه گرفتگی هستند

عکاسی واید از ماه:

ماه در لحظه ی اوج گرفت ۳۴ درجه ارتفاع از افق میگیرد بنابراین انتخاب منظره ی زمینی با میدان دید باز و عکاسی از مراحل ماه گرفتگی یکی از راه های مناسب برای به تصویر کشیدن ماه گرفتگی است.

عکس زیر را من از ماه گرفتگی بهمن ماه ۱۳۹۶ بر فراز برج میلاد ثبت کردم. در ماه گرفتگی بهمن ماه ۹۶ ماه در لحظه ی اوج گرفتنش از افق ایران طلوع میکرد بنابراین امکان ثبت تمامی مراحل خسوف در ایران نبود.

این ماه گرفتگی بر خلاف ماه گرفتگی های چند سال اخیر ایران٬ و در مدتی که در اوج گرفت به سر میبرد٬ در لبه های افق ناظر نخواهد بود بلکه ارتفاع ۳۴ درجه ای از افق جنوب خواهد داشت بنابراین یکی از راه های عکاسی آن است که با استفاده از لنزهای وایدتر برای مثال لنزهای ۲۰ میلی متر٬ ۲۴ میلی متر و ۳۵ میلی متر ماه را در یک میدان دید واید عکاسی کنید یا با استفاده از تکنیک پانوراما میدان دیدی گسترده تر از میدان دید لنز خود خلق کنید.

عکاسی از رد ماه و عکاسی پیاپی از ماه گرفتگی:

یکی از روش های دیگر عکاسی از ماه گرفتگی ۵ مرداد ماه ثبت رد ماه از زمان قبل از وارد شدن به سایه ی زمین تا پس از خروج از سایه است.

در این روش کمی دقت لازم است چرا که باید در هنگام کادر بستن به مکان فعلی ماه (قبل از شروع گرفت نیم سایه) و همچنین مکانی که ماه پس از چند ساعت و در هنگام خروج از نیم سایه خواهد داشت٬‌دقت کرد و براساس مسیر حرکت ماه٬ بهترین کادر را انتخاب کرد.

اگر در انتخاب کادر مناسب دقت نشود و مسیر حرکت ماه پس از چندین ساعت درست پیش بینی نشود٬ ممکن است در عکس نهایی ماه از کادر دوربین شما خارج شده باشد.

بنابراین در عکاسی از ماه گرفتگی و پدیده هایی که کمتر اتفاق می افتند٬ باید نهایت دقت را در انتخاب کادر به خرج داد.

در این روش مثل زمانی که قصد عکاسی از رد ستاره های آسمان شب را داریم عمل میکنیم.

 پس از انتخاب کادر مناسب٬ با استفاده از  ریموت کنترل ها (این مورد برای دوربین هایی است که ریموت داخلی ندارند و شما مجبور به استفاده از ریموت های اکسترنال هستید و در صورتی که دوربین شما ریموت داخلی دارد میتوانید از همان ریموت داخلی دوربینتان استفاده کنید برای مثال در دوربین های نیکون D7200, D810و دوبین کنون 6D mark2, 5D mark4  ریموت داخلی موجود است) زمان نوردهی و ISOرا به نحوی انتخاب کنید که ماه بیش از حد پرنور نباشد و همچنین بیش از حد تاریک نشود.

این موضوع از آنجایی حایز اهمیت است که نور ماه در مراحل مختلف خسوف تغییر میکند و در زمان اوج گرفت به کمترین میزان نور خودش میرسد.

پس از آن میتوانید با فاصله ی هر عکس یک ثانیه شروع به عکاسی کنید.

نکته: در این روش دقت کنید که از مموری های ظرفیت بالا استفاده کنید و مطمئن شوید که باطری دوربین شما حداقل توانایی ۵ ساعت عکاسی مداوم داراست.

در این روش عکاسی٬ باید از ریموت کنترل استفاده کنید و متناسب با نور ماه در کل گرفت٬ دیافراگم٬ISO و نوردهی را انتخاب کنید سپس ماه که در حال شروع گرفت است  به نحوی در کادر خود قرار دهید تا در اثر حرکت ماه در میدان دید شما رد کامل آن ثبت شود. برای اینکه کل مراحل گرفت را در کادر مناسب ثبت کنید٬ نیاز است که میدان دید لنز و دوربین خود را بدانید. ماه ۱۵ درجه در هر ساعت جابجا میشود و از آنجا که قطر ماه نیم درجه است٬ به این معنی است که قطر خود را در هر دو دقیقه طی میکند.

در جدول زیر میتوانید سایز ماه و میدان دید دوربین را برای لنزهای مختلف ببینید و از آن برای برنامه ریزی عکاسی استفاده کنید.

تذکر: این جدول برای دوربین های فول فریم تنظیم شده است.

فاصله کانونی(میلی متر) میدان دید قطری (درجه) سایز ماه (میلی متر)
۱۴ ۱۱۴.۲ ۰.۲
۲۰ ۹۴.۵ ۰.۲
۲۴ ۸۴.۱ ۰.۲
۳۵ ۶۳.۴ ۰.۳
۵۰ ۴۶.۸ ۰.۵
۱۰۵ ۲۳.۳ ۱
۲۰۰ ۱۲.۳ ۱.۸
۴۰۰ ۶.۱۹ ۳.۷
۵۰۰ ۴.۹۶ ۴.۶
۱۰۰۰ ۲.۶ ۹.۲

عکس زیر که از طلوع ماه در ماه گرفتگی بهمن ماه ۹۶ و برفراز برج میلاد ثبت کردم نیز به همین روش ثبت شده است اما تفاوت ماه گرفتگی بهمن ماه ۹۶ با ماه گرفتگی ۵ مرداد ۱۳۹۷ در این است که در ماه گرفتگی سال گذشته٬ ماه پس از گذشتن از اوج گرفتش در افق ایران طلوع کرد اما در ماه گرفتگی پیش رو در تمامی مراحل میتوان ماه را رصد و عکاسی کرد.

با استفاده از فریم های متعددی که برای ساخت یک رد از ماه ثبت کرده اید و به جای استفاده از تمامی فریم ها٬‌میتوان زمان های مشخصی را انتخاب کرد برای مثال فریم هایی که نیم ساعت یکبار ثبت شده اند را انتخاب کرد و پس از قرار دادن این فریم ها در کنار هم قرص ماه را در حالت های مختلف گرفت اما در یک عکس نشان داد.

عکس زیر همان عکس قبل است که تنها تعدادی از فریم ها انتخاب شده اند.

عکاسی با لنزهای نرمال و تله:

اگر به هدف عکاسی با بزرگنمایی های بالاتر هستید٬ نیاز به استفاده از لنزهای تله دارید. در لنز ۵۰ میلی متر سایز ماه تنها ۰.۵ میلی متر است و در صورت استفاده از لنز ۲۰۰ میلی متر سایز ماه ۸/۱ میلی متر است. استفاده از تلسکوپ ها با فواصل کانونی بالاتر از ۱۰۰۰ میلی متر که سایز ماه در آنها قابل توجه است و بخش زیادی از کادر را میپوشاند٬ بهترین راه برای کسانی است که به دنبال عکاسی با بزرگنمایی بالا از خسوف مرداد ماه ۹۷ هستند.

با استفاده از دوربین های سوپر زوم میتوانید از ماه با جزییات خوبی عکاسی کنید. از آنجا که این دوربین ها قیمت های به مراتب پایین تری نسبت به دوربین های DSLRدارند٬ گزینه ی مناسبی برای کسانی است که میخواهند کم هزینه به سراغ عکاسی از این ماه گرفتگی بروند.

عکس زیر ازKatherine j.Wuنمونه ای از عکس های تله است که میتوان در ماه گرفتگی ثبت کرد.

خسوف ۵ مرداد ماه ۱۳۹۷ فرصت خوبی برای ثبت یک عکس از مراحل مختلف ماه گرفتگی است چرا که تمامی مراحل گرفت را میتوان در ایران مشاهده کرد و اگر این خسوف را از دست بدهید٬ برای ثبت یک ماه گرفتگی کامل دیگر که در ایران اتفاق بیافتد باید ۷ سال صبر کنید (ماه گرفتگی کامل بعدی ۱۶ شهریور ماه ۱۴۰۴ است). چه از دوربین های DSLRاستفاده میکنید و چه قصد استفاده از دوربین های سوپر زوم یا انواع دیگر دوربین ها را دارید٬ بهتر است از همین حالا دست به کار برنامه ریزی برای عکاسی از این خسوف شوید و محل مناسبی برای به تصویر کشیدن عبور ماه از میان سایه ی زمین انتخاب کنید.

اگر سوال یا ابهامی دارید کامنت بزارید تا در اولین فرصت جواب بدم.

امیر شاهچراغیان

 

21 دیدگاه ها

  • کاویان مشایخی جولای 4, 2018 at 4:28 ب.ظ پاسخ

    جناب شاهچراغیان درود. سپاس فراوان از مقاله ی خوب و جامع و کاربردیتون.
    به امید یک عکاسی موفق
    پاینده باشید

  • هادی جولای 4, 2018 at 5:23 ب.ظ پاسخ

    بسیار عالی بود استاد خیلی استفاده کردم.
    در واقع شما پیشنهاد میدید ما ی تایم لپس از کلیه مراحل خسوف با یک لنز واید بگیریم.
    سوالم اینجاست ک اگر قراره عکس های هر نیم ساعت رو استفاده کنیم چ لزومی داره ک در فاصله یک ثانیه عکس بگیریم؟

    • امیر شاهچراغیان جولای 4, 2018 at 8:22 ب.ظ پاسخ

      خواهش میکنم
      من پیشنهاد تایم لپس رو ندادم و انتخاب روش عکاسی کاملا به عکاس بر میگرده .
      در مورد سوالتون این که مدت زمان بین عکس ها چقدر باشه کاملا اختیاری هست و بیشتر به جنبه ی زیبایی عکس بر میگرده٬ حتی میتونید فاصله ی بین هر عکس را ۱۰ دقیقه انتخاب کنید.

  • شادی شهرآیینی جولای 7, 2018 at 11:00 ق.ظ پاسخ

    خیلی ممنون 😍 💐

  • فرشید عاملی جولای 7, 2018 at 12:07 ب.ظ پاسخ

    بسیار عالی و کاربردی امیدوارم با این راهنما بتونم عکسهای خوبی ثبت کنم.از جنابعالی هم که مطالب ذیقیمتی رو نشر میدین ممنونم

  • محمد علی طالقانی جولای 11, 2018 at 9:22 ق.ظ پاسخ

    در مورد تنظیم وایت بالاس چی کار کنیم بهتره؟
    عکس هارو به صورت طبیعی بگیریم یا گرم یا سرد؟

    • امیر شاهچراغیان جولای 11, 2018 at 10:16 ق.ظ پاسخ

      عدد وایت بالانس معمولا بین ۴۰۰۰ تا ۵۵۰۰ بهتره باشه اما تنطیم دقیق وایت یالانس در مرحله ی پردازش انجام میشه

  • آرمان جولای 19, 2018 at 12:44 ب.ظ پاسخ

    درود جناب شاهچراغیان میشه یبار دیگه تنظیمات پیشنهادی رو به صورت مختصر بگید
    یعنی دیاف.سرعت شاتر.ایزو .مد نورسنجی و…

    • امیر شاهچراغیان جولای 20, 2018 at 9:09 ب.ظ پاسخ

      سلام٬ این تنظیمات بسته به نوع ماه گرفتگی ٬ لنز و دوربین متغیره. سعی میکنم تا روز خسوف مقاله ی دیگری بنویسم که این موارد رو خلاصه نوشته باشه

  • mahsa tiam جولای 23, 2018 at 10:50 ق.ظ پاسخ

    سلام
    خیلی عالی بود
    لطفا تنظیمات پیشنهادی تون برای ماه گرفتگی رو بزارید ممنونم

  • رقیه هندوانی جولای 24, 2018 at 8:03 ب.ظ پاسخ

    سلام استاد مطالب بسیار خوبی بود بی نهایت متشکرم افسوس از کلاسهای حضوری شما به دلیل دوری مسافت نمیتونم زیاد بهرمند شوم

  • زهرا جولای 26, 2018 at 7:04 ق.ظ پاسخ

    سلام؛
    در مورد عکاسی لند اسکیپ از خسوف ؛دور از شهر؛تنظیمات دوربین رو برای تایم لپس چطور باید بگذاریم ک در زمان گرفت کلی؛ماه ثبت شه و راه شیری هم میشه ثبت کرد یا نه؟

  • صالح جولای 27, 2018 at 5:16 ق.ظ پاسخ

    سلام آقای شاهچراغیان ممنون از صحبت ها و راهنمایی های خوبتون
    تنظیمات لازم برای تایم لپس گرفتن ازین پدیده چیه؟
    دوربینم d610 با لنز 14mm samyang هست!
    عکاسیه راه شیری زیاد انجام دادم ولی بخاطر سرعت بیشتر ماه نسبت به ستاره ها استفاده از سرعت خیلی پایین رد میندازه
    برای امشب چه تنظیماتی پیشنهاد میدید نسبت به این لنز و دوربین؟

  • Sahar جولای 27, 2018 at 6:21 ب.ظ پاسخ

    سلام من دوربینم 6D هست با لنز 24 _105 پیشه لطفا چند عدد مناسب برای شاتر دیافراگم وiso b بهم بگین الان میخوام از ماه گرفتگی عکس بگیرم

    • Sahar جولای 27, 2018 at 6:23 ب.ظ پاسخ

      البته مدت زیادی هست عکاسی نکردم و کلا همه نسبت های شاتر و دیافراگم فراموشم شده

  • Sahar جولای 27, 2018 at 6:22 ب.ظ پاسخ

    البته مدت زیادی هست عکاسی نکردم و کلا همه نسبت های شاتر و دیافراگم فراموشم شده

ارسال دیدگاه

اجرا شده توسط: همیار وردپرس