پیدا کردن راه شیری در آسمان شب

چطور راه شیری را در آسمان شب پیدا کنیم؟؟
سوالی که همیشه از من پرسیده شده دقیقا همین است: چطور راه شیری را در میان انبوه ستاره های آسمان شب پیدا کنیم؟؟
برای عکاسی از راه شیری قدم اول پیدا کردن آن در آسمان است. در این مقاله تجربیاتم رو در مورد پیدا کردن راه شیری در آسمان بازگو میکنم.

یک رفع ابهام: ما در فاصله ی ۲۶۰۰۰ تا ۲۸۰۰۰ سال نوری از مرکز کهشکانی هستیم که مثل کاه بر زمینه ی آسمان شب ریخته است و به همین دلیل آن را٬ راه کاه کشان شیری یا کهکشان راه شیری مینامیم و در واقع تمامی ستاره هایی که با چشم غیر مسلح میبینیم٬ در کهکشان راه شیری قرار دارند.
به دلیل فاصله ای که از مرکز متراکم و پر از اجرامی مثل ستاره ها و سحابی های راه شیری داریم٬ مرکز آن را همچون هاله ای پرنور میبینیم اما چشم انسان قادر به تشخیص تمامی رنگ و جزییات مرکز راه شیری نیست.
از طرف دیگر٬ راه شیری تنها بخش مرکزی و پرنور راه شیری واقع در صورت فلکی عقرب نیست و این بخش از آسمان یک کمان را تشکیل میدهد.

۱- فصول مناسب برای شکار راه شیری:
از آنجا که در فصول سرد سال و نیمه ی دوم سال٬‌خورشید در صورت فلکی هایی نظیر عقرب و قوس قرار دارد٬ امکان دیدن این بخش از آسمان در هیچ جای کره ی زمین میسر نیست و این موضوع به ایران محدود نمیشود. بنابراین اگر به دنبال بخش پرنور تر راه شیری هستید٬ میتوانید در شش ماهه ی اول سال آن را ببینید و ازش عکاسی کنید.
در اواخر اسفند ماه و نزدیکای صبح برای مثال ساعت ۴ صبح میتونید شاهد طلوع راه شیری در آسمان ایران باشید. رفته رفته و هر چه به سمت خرداد ماه پیش میرویم٬ راه شیری زودتر طلوع کرده و مدت زمان بیشتری در آسمان است. برای مثال در ۱۵ اردیبهشت ماه در ساعت ۱۱ و سی دقیقه شب و در ۱۵ خرداد ماه در ساعت ۹ و سی دقیقه شب میتوانیم شاهد طلوع بخش مرکزی راه شیری باشیم.
این روند ادامه میابد تا اینکه در اواخر شهریور ماه کم کم راه شیری کم فروغ شده و تا فروردین سال بعد از دید ناظر دیده نمیشود.

۲- بهترین اپلیکیشن های موبایلی برای یافتن راه شیری
Photopills for IOS
نرم افزار photopills که برای سیستم عامل IOS و اندروید در اپ استور موجود است. این نرم افزار به شما اجازه ی شبیه سازی طلوع و غروب راه شیری را میدهد.همچنین با استفاده از این نرم افزار میتوانید منظره ی زمینی (Landscape) مد نظر خودتان را شبیه سازی و انتخاب کنید.

این اپلیکیشن نمودارهای طلوع و غروب اجرام مختلف آسمان روز و شب را در خود دارد و میتوانید برای یافتن بهتر این اجرام و زمان طلوع و غروبشان از این اپلیکیشن کمک بگیرید.

Sky Guide for IOS
برنامه نویس این نرم افزار Nick Risinger با عکاسی از تمام آسمان شب و استفاده از عکس های خودش٬ این نرم افزار شبیه ساز آسمان را ساخته است. این نرم افزار این امکان را به کاربرش میدهد که با حرکت دادن تلفن همراهتان٬ آسمان شب اطراف خودتون رو ببینید.

Stellarium
متاسفانه  نرم افزار Sky guide برای اندروید در دسترس نیست. اما نرم افزار Stellarium به خوبی جای خالی این دو نرم افزار را در سیستم عامل اندروید پر کرده و میتوان گفت که از بهترین اپلیکیشن های موبایلی شبیه ساز آسمان شب است.
نسخه ی Desktop این نرم افزار نیز برای هر دو سیستم عامل ویندوز و Mac موجود است. Stellarium هم میتواند با توجه به جهت گوشی٬ آسمان پشت سر تلفن هوشمندتان را شبیه سازی کرده و در یافتن راه شیری کمک شایانی کند.

۳- صورت فلکی های شاخص برای یافتن راه شیری:

اما ساده ترین روش برای یافتن راه شیری آن است که آسمان شب را بشناسید. بهترین راه برای یادگیری آسمان شب٬ تمرین است. برای آنکه بهتر آسمان را درک کنید٬ به مرور زمان صورت فلکی های مختلفی را معرفی خواهم کرد.

اما فعلا در اینجا دو صورت فلکی شاخص که از بقیه ی صورت فلکی ها در پیدا کردن مرکز راه شیری کارآمد تر هستند را معرفی میکنیم.
عقرب:
دم صورت فلکی عقرب دقیقا در مرکز راه شیری قرار گرفته و با کمک آن میتوانید به راحتی مرکز راه شیری را پیدا کنید. صورت فلکی عقرب را میتوان با ستاره ی پر نورش٬ قلب العقرب یا Antares شناخت. این صورت فلکی یکی از صورت فلکی هایی است که شباهت زیادی به نام اطلاقی اش٬ عقرب دارد.
ستاره ی قلب العقرب به دلیل رنگ زردی که دارد راحت تر قابل تشخیص است.

قوس:
این صورت فلکی نیز در مرکز راه شیری قرار گرفته و به همین دلیل یکی از شاخص های خوب برای یافتن راه شیری است. پیدا کردن این صورت فلکی کمی سخت تر از پیدا کردن صورت فلکی عقرب است اما همچنان میتواند به عنوان شاخص خوبی برای یافتن راه شیری به کار رود. این صورت فلکی شبیه قوری است و دقیقا در کنار صورت فلکی عقرب قرار دارد.
همان طور که از شکل زیر مشخص است٬ آبریز این قوری دقیقا در مرکز راه شیری قرار دارد.
در شکل زیر که در کویر ابوزید آباد عکاسی کردم٬ صورت فلکی های عقرب و قوس را میتوان در کنار هم دید.

امیدوارم با روش هایی که در اینجا گفته شد راحت تر و سریع تر بتوانید این بخش از آسمان شب تابستانی را پیدا کنید.
سوالات خودتون رو کامنت بذارید یا اینکه واسم ایمیل کنید.

Amir.shahcheraghian@gmail.com

11 دیدگاه ها

  • محمد آگوست 4, 2017 at 3:13 ق.ظ پاسخ

    ممنون از مطالب خوبتون. چه طور باید از زمان طلوع راه شیری در آسمان مطلع بشیم؟ به طور مثال وقتی بخوام در مرداد ماه از راه شیری عکاسی کنم، چطور باید بدونم که از چه زمانی راه شیری قابل رصد هست؟ اگه نرم افزاری در این مورد هست، بفرمایید.

    • امیر شاهچراغیان آگوست 5, 2017 at 2:03 ب.ظ پاسخ

      خواهش میکنم.
      با همین اپلیکیشن هایی که معرفی کردم میتونید کاملا از زمان طلوع و غروب راه شیری مطلع بشید.
      و یا اینکه از نرم افزارهای stellarium و یا starry night استفاده کنید.

  • بابک آگوست 6, 2017 at 1:26 ب.ظ پاسخ

    سلام خدمت آقای شاهچراقیان عزیز
    نرم افزار سلاریوم در صورت نبود اینترنت و موقعیت کوهستانی جواب میدهد یا نه؟

  • Omid asadi آگوست 2, 2018 at 7:46 ب.ظ پاسخ

    سلام جناب شاهچراغيان
    كدوم از اين برنامه هايي كه معرفي كردين براي ios بهتره
    چون همگي پولي هم هستن

  • مهرداد فتحی فوریه 24, 2019 at 6:45 ب.ظ پاسخ

    خیلی ممنونم از توضیحات جامع و کامل شما…

  • امین مداحیان می 5, 2019 at 9:22 ب.ظ پاسخ

    بسیار ممنون که علمی و عملی و بسیار آموزنده این اطلاعات مفید رو لطف میکنید و ارائه میدید و عکس های زیباتون هم که بسیار عالی ضمیمه مطالبتون هستند

  • رها آگوست 16, 2019 at 8:23 ب.ظ پاسخ

    سلام خيلي ممنون از توضيحات خوبتون ، فقط ميشه بگين تو چه كويرايي يا كلا منطقه هايي از ايران ميشه كهكشان رو بهتر ديد؟

    • امیر شاهچراغیان اکتبر 4, 2019 at 9:12 ب.ظ پاسخ

      دیدن کهکشان بستگی به آسمان تاریک و با کیفیت داره.
      هر چه از آلودگی نوری دوری کنید بهتره
      برای مثال در جنوب استان سمنان یکی از بهترین گزینه های بیابانی ایران رو داریم

ارسال دیدگاه

اجرا شده توسط: همیار وردپرس